ابوظبي، 7 فبروري، 2024 (وام) -- د اسلام او بشري ورورولۍ کنفرانس د مذهبونو او کلتورونو تر منځ د زغم او هماهنګۍ د ودې لپاره د نړیوالې مرجع په توګه د بشري ورورولۍ سند پر اهمیت ټینګار وکړ او په مختلفو کچو یې د عملي پروګرامونو او نوښتونو له لارې د هغې د فعالولو غوښتنه وکړه.
په پای کې د سه شنبې په ماښام په خپره شوې اعلامیه کې، کنفرانس د بشري ورورولۍ د ودې او د نړۍ سولې ته د رسیدو لپاره د مختلفو کلتورونو او تمدنونو ترمنځ د علمي خبرو اترو په اهمیت ټینګار وکړ او همدارنګه د پایدار پرمختګ او سولې په وده کې د بشري ورورولۍ سند په اهمیت ټینګار وکړ.
په کنفرانس کې ګډونوال چې د ټرينډزڅیړنې او مشورتي موسسې لخوا د زغم او همغږۍ وزارت او د اسلام د مطالعې لپاره د پوهنتون پلیټ فارم "پلوریل" سره په همکارۍ او ملګرتیا کې تنظیم شوی و، د شیخ نهیان بن مبارک تر سرپرستۍ لاندې درې ورځې دوام وکړ. د زغم او هماهنګۍ وزیر، آل نهیان په دې اند دی چې دا په عربي او لویدیځو نړۍ کې د څیړونکو بنسټونو ترمنځ د دیوالونو په ماتولو کې مرسته کړې چې د مهمو مسلو لکه د بشري ورورولۍ او سولې په اړه د خبرو اترو او نظریاتو د تبادلې لپاره یو پلیټ فارم چمتو کړي.
دغه کنفرانس چې د بشري ورورولۍ د سند د لاسلیکولو د پنځمې کلیزې او د بشري ورورولۍ د نړیوالې ورځې په مناسبت جوړ شوی و، د 4 براعظمونو له 40 پوهنتونونو او څیړنیزو بنسټونو څخه د ۸۶ تنو متخصصینو او څیړونکو په ګډون، کلیدي ویناوې وکړې. د 12 څیړنیزو سیمینارونو او 5 لیکچرونو له لارې د بشري ورورولۍ اړوند موضوعات چې د بشري ورورولۍ سند په جیو پولیټیکل ننګونو تمرکز کوي، د هغې د پوهیدو ستونزه، د اقلیتي حقونو سره د هغې اړیکې، د بشري ورورولۍ اصل او دیني اغیزې، او تجربې او تحلیلونه په مختلفو ملي شرایطو کې، او د بشري ورورولۍ په سند کې د خبرو اترو ننګونې.
کنفرانس په خپله وروستۍ وینا کې د بشري ورورولۍ د سند د ارزونې لپاره د یوې مهمې او څو اړخیزې کړنلارې د پراختیا غوښتنه وکړه او د بشري ورورولۍ اړوند مطالعاتو کې یې د عربي روایتونو په اهمیت ټینګار وکړ. دې د بشري ورورولۍ په وړاندې د ننګونو پیژندلو په اړتیا ټینګار وکړ، لکه د افراطي جریانونو زیاتوالی. په دې کنفرانس کې په فرانسوي، عربي او انګلیسي ژبو د وړاندې شویو څیړنیزو مقالو د خپرولو او په ځمکه کې د بشري ورورولۍ د سند د اصولو د ودې لپاره د کار د دوام غوښتنه هم وشوه.
د ټرينډز د څیړنې او مشورتي اجراییوي رییس ډاکټر محمد عبدالله ال علي په کنفرانس کې د ګډونوالو د هڅو ستاینه وکړه او د دې پیغام د ترلاسه کولو لپاره یې د کار پر دوام ټینګار وکړ. هغه د شیخ نهیان بن مبارک او د کاتولیک کلیسا له مشر پاپ فرانسیس، د هغه د کارډینال میګویل آیوسو، د مسلمانانو د مشرانو شورا او له هر هغه چا څخه چې د کنفرانس ملاتړ یې کړی مننه او قدرداني څرګنده کړه.
ډاکټر ال علي وویل چې د کنفرانس فعالیتونه به نن پای ته ونه رسیږي مګر تر هغه پورې به دوام وکړي چې وړاندې شوي څیړنیز مقالې په دریو نسخو کې خپاره شوي: فرانسوي په فرانسه او مصر کې د اورینټل مطالعاتو انسټیټیوټ کې، عربي د ټرينډز مرکز کې، او انګلیسي په روټلج خپرونه کې.
پوهانو په انساني ورورولۍ، په ځانګړې توګه د عیسویانو او مسلمانانو د اړیکو په برخه کې ټینګار وکړ. دوی د بشري ورورولۍ د سند په رڼا کې د دیني علومو د بیا غور کولو اهمیت روښانه کړ او د انساني ورورولۍ په وده کې یې د دیني متنونو په رول ټینګار وکړ. برسیره پردې، دوی د انساني ورورولۍ د اصولو د ودې لپاره د عملي نوښتونو او قانوني هڅو په اړه خبرې وکړې، لکه د مختلفو مذهبي ټولنو ترمنځ د خبرو اترو وده او د ټولو لپاره د مساوي حقونو د تامین لپاره د پالیسیو او قانون جوړونه. د پوهانو پریزنټیشنونو په دیني او ټولنیزو شرایطو کې د انساني ورورولۍ په اهمیت ټینګار وکړ.
پوهانو د اندونیزیا او ایټالیا په ګډون په مختلفو ملي شرایطو کې د بشري ورورولۍ سند ته د رسیدلو په اړه بحث وکړ او د بشري ورورولۍ مفهوم ته یې ټولنیز غبرګونونه روښانه کړل. دوی د سینګاپور په څیر د څو کلتوري ټولنو تجربې هم وڅیړلې او د ثبات او ټولنیز یووالي په وده کې یې د بین المذاهب ډیالوګ په رول ټینګار وکړ. برسیره پردې، دوی د مختلفو مذهبي ټولنو تر منځ د هماهنګۍ په وده او د مختلفو کلتورونو ترمنځ د تفاهم او خواخوږۍ په وده کې د بشري ورورولۍ سند په اهمیت تمرکز وکړ.
پوهانو د بشردوستانه موقفونو او د بشري ورورولۍ د سند د اصولو په وده کې د الازهر لوی امام او پاپ فرانسیس په څیر د مهمو شخصیتونو په اغیزمن رول ټینګار وکړ. سربیره پردې، دوی د واتیکان تر لارښوونې لاندې د اسلام په اړه په فرعي کمیټه کې د اسلامي علومو په برخه کې د لبناني مفکر د ګډون په اړه بحث وکړ او د واتیکان د دویمې شورا په اسنادو کې یې د هغه ونډه روښانه کړه.
د کنفرانس په څنډه کې، د ټرينډزڅیړنې او مشورې او د اسلام د مطالعې لپاره د پوهنتون پلیټ فارم "پلوريل؛" د څیړنې همکارۍ تړون لاسلیک کړ چې موخه یې د دوی ترمنځ د لید لید مطالعاتو او سالم څیړنې په برخه کې د همکارۍ پیاوړتیا ده.
د دې تړون موخه د تجربو، معلوماتو او اړوندو اسنادو تبادله، د ګډ سیمینارونو، کنفرانسونو او پیښو تنظیمول، د ګډو څیړنو او مطالعاتو خپرول، د دواړو خواوو ترمنځ د څیړونکو او متخصصینو تبادله هڅول او د ګډو څیړنیزو پروژو ملاتړ کول دي.
ترجمه: ګوهررحيم