نایروبي، 3 مارچ ، 2024 (وام) -- تمه کیږي چې د موادو استخراج به تر 2060 پورې 60 سلنې ته لوړ شي او کولی شي نه یوازې د نړیوال اقلیم، حیاتي تنوع او ککړتیا هدفونو ته د رسیدو هڅې له خنډ سره مخ کړي بلکې اقتصادي هوساینې او انساني هوساینې ته هم وده ورکړي. هغه راپور ته چې د ملګرو ملتونو د چاپیریال پروګرام (يوايناۍپۍ) لخوا خپور شوی د نړیوالو سرچینو پینل کوربه دی.
د ځمکې د طبیعي زیرمو استخراج په تیرو پنځو لسیزو کې درې چنده شوی، چې د نړۍ په ډیرو برخو کې د زیربناوو په پراخه توګه جوړونه او د موادو د مصرف لوړې کچې پورې تړاو لري، په ځانګړې توګه په لوړ متوسط او لوړ عاید هیوادونو کې.
د 2024 د نړیوالې سرچینې ليد، د نړۍ له ګوټ ګوټ څخه د لیکوالانو سره د نړیوالې سرچینې پینل لخوا رامینځته شوی او د ملګرو ملتونو د چاپیریال اسمبلۍ د شپږمې غونډې په جریان کې پیل شوی، د پراخو پالیسي بدلونونو غوښتنه کوي ترڅو انسانیت په خپلو وسیلو کې ژوند وکړي او په سرچینو کې دا اټکل شوې وده کمه کړي. د دریمې برخې لخوا کارول، پداسې حال کې چې اقتصاد وده کوي، هوساینې ته وده ورکوي، او د چاپیریال اغیزې کموي.
راپور موندلی چې د سرچینو په کارولو کې له 1970 راهیسې له 30 څخه تر 106 ملیارد ټنو پورې وده - یا د 23 څخه تر 39 کیلو ګرامه موادو پورې چې په اوسط ډول په هره ورځ کې کارول کیږي - ډراماتیک چاپیریال اغیزې لري. په ټولیز ډول، د منابعو استخراج او پروسس د سیارې د تودوخې د اخراج په سلو کې 60 او د هوا د ککړتیا روغتیا پورې اړوند 40 سلنې اغیزو لپاره حساب کوي.
د بایوماس استخراج او پروسس (د بیلګې په توګه، کرنیز فصلونه او ځنګلونه) د ځمکې پورې اړوند د ژویو تنوع د ضایع کیدو او د اوبو د فشار 90 سلنه، او همدارنګه د شنو خونو ګازونو د اخراج دریمه برخه جوړوي. په ورته ډول، د فوسیل سونګ موادو، فلزاتو او غیر فلزاتو منرالونو استخراج او پروسس کول (د بیلګې په توګه، شګه، جغل، خټکی) د نړیوال اخراج 35 سلنه جوړوي.
"د اقلیم د بدلون، د طبیعت له لاسه ورکولو او ککړتیا درې ځله سیارې بحران د دوامدار مصرف او تولید له بحران څخه رامینځته شوی. موږ باید د طبیعت سره کار وکړو، د دې پرځای چې یوازې د هغې څخه ګټه پورته کړو، "انګر انډرسن، د ملګرو ملتونو د چاپیریال پروګرام اجرایوي رییس وویل. "د خوځښت، هستوګنې، خواړو او انرژۍ سیسټمونو د سرچینو شدت کمول یوازینۍ لار ده چې موږ کولی شو د دوامدار پراختیا اهداف او په نهایت کې د ټولو لپاره عادلانه او د ژوند وړ سیارې ترلاسه کړو."
د نړیوالو منابعو کارولو په زړه کې بنسټیز نابرابرۍ دي: د ټیټ عاید لرونکي هیوادونه شپږ چنده کم مواد مصرفوي او د لوړ عاید هیوادونو په پرتله 10 ځله لږ اقلیم اغیزې رامینځته کوي. لوړ متوسط عاید لرونکي هیوادونه په تیرو 50 کلونو کې د زیربنا په برخه کې د دوی د ودې او د لوړ عاید لرونکي هیوادونو څخه د سرچینو د ژورو پروسو ځای په ځای کولو له امله د سرچینو کارول دوه چنده شوي. په ورته وخت کې، په ټیټ عاید لرونکو هیوادونو کې د سړي سر سرچینې کارول او اړوند چاپیریال اغیزې د 1995 راهیسې نسبتا ټیټ او نږدې بدلې پاتې دي.
جانیز پوټوکینیک وویل، د نړیوالو سرچینو د پینل شریک رییس "موږ باید دا و نه منو چې د بشري اړتیاوو پوره کول باید د سرچینو ژور وي، او موږ باید د استخراج پر بنسټ اقتصادي بریالیتوب هڅول ودروو. د سیاستوالو او خصوصي سکټور لخوا د پرېکنده اقدام سره، د ځمکې له لګښت پرته د ټولو لپاره یو ښه ژوند ممکن دی .
ترجمه: ګوهررحيم